Deze spreekbeurt werd gemaakt door Leon.
Iedereen zit er wel eens
op, maar niet elk uur van de dag.
Lodewijk de 14de ontving zelfs zijn gasten terwijl hij hier op zijn behoefte deed. De eerste
versie hiervan heette de kak- of de gemaksstoel.
Mijn spreekbeurt gaat over
de WC.
Mijn punten zijn:
- De
Geschiedenis
- De
Sanisette
- Trein,
schip en vliegtuig
- De
oorsprong van het toiletpapier
- De
buitenlandse wc’s
De
geschiedenis
De Romeinen maakten gebruik van een voorloper van de moderne WC.
In Pompeï en Herculaneum zijn ouderwets Wc’s.
Deze waren op een constant spoelend riool aangesloten.
Vanaf die tijd ging het echter bergafwaarts met de
wc-technologie: tussen de Romeinse tijd en de negentiende eeuw zijn er
bijna geen verbeteringen aangebracht op dit gebied.
Sterker nog: er bestond nauwelijks een toilet.
In de Middeleeuwen deden de edelen hun behoefte in een apart, aan de kasteelmuur
bevestigd hokje. Hun uitwerpselen belandden in het gunstigste geval in de
slotgracht of ravijn. Hygiënisch was dit niet, want vaak werd het slotwater als
was- of drinkwater gebruikt. De edelen hadden nog een eigen kamertje, de gewone
mensen hadden niets.
Men deed zijn behoefte in de vrije natuur, boven de mesthoop of
op straat. Of op een emmer die hij ergens op een van één deze plekken leegde.
Het was aan het einde van
de achttiende eeuw toen in Engeland
de moderne WC werd uitgevonden. Deze nieuwigheid won snel aan
populariteit en de Britten begonnen op grote schaal riolen en waterleidingen aan
te leggen.
Na deze uitvinding werd men
steeds preutser. Veel mensen bleken
prijs te stellen op privacy tijdens het dagelijkse karwei. Ze zijn dus nooit op grote schaal gefabriceerd, behalve voor
fabrieksarbeiders en militairen.
In Nederland werd nog even gewacht met het aanleggen van riolen en
waterleidingen, voor de moderne WC.
Toen men besefte dat hygiëne belangrijke was ging men in Nederland en Frankrijk
tijdens de negentiende eeuw beginnen met het toepassen van het zogenaamde
wisseltonnensysteem. Bij dit systeem deed men zijn behoefte boven een beerton
die om de zoveel tijd werd omgewisseld
voor een lege ton door
zogenaamde beerwagens. Omdat er geen ondergrondse riolen aangelegd hoefden te
worden, was dit systeem een stuk goedkoper dan de WC.
Door het wisseltonnensysteem werd het besmettingsgevaar en de stankoverlast
aanmerkelijk minder. Het betekende een hygiënische verbetering ten opzichte van
de beerput, maar is absoluut niet met een moderne WC te vergelijken.
Men deed wel zijn best:
gezinnen waarin een besmettelijke ziekte heerste, kregen bijvoorbeeld een
afwijkend gekleurde ton.
In een gedeelte van de
Friese steden Leeuwarden en IJlst heeft het wisseltonnensysteem tot in de tijd
van maanreizen en kleurentelevisie geduurd. Pas toen was heel Nederland op het
riool aangesloten.
De Sanisette
Openbare Wc’s zijn -
zacht gezegd - vaak niet erg hygiënisch.
Een moderne ontwikkeling in
de openbare hygiëne is afkomstig uit Frankrijk: de zogenaamde
"Sanisette." Dit kun je midden in de stad aantreffen. Hier kun je na
betaling hygiënisch en ongestoord je behoefte doen. Na gebruik, wat niet te
lang kan duren want na een kwartier gaat de deur automatisch open, wordt het
hele interieur, inclusief de pot, omhooggeklapt en met een grote ronde borstel
gereinigd en ontsmet.
Dit straatmeubel is ook al
in Nederland; met name in Amsterdam kan men ze aantreffen. In Lyon leverde de
Sanisette jaren geleden een tragisch ongeval op. Een klein meisje,
waarschijnlijk was ze zó licht van gewicht dat ze niet door het toilet als mens
werd 'herkent', verdronk tijdens het automatisch reinigen. Sindsdien is het
apparaat dubbel beveiligd en mogen kleine kinderen niet zonder begeleiding naar
binnen. Er bestaat ook een model voor rolstoelpatiënten.
Trein, schip en vliegtuig
In de trein belandt je behoefte
door de zwaartekracht en een beetje water tussen het spoor. De trein WC is vaak niet meer dan een stalen pot met daaronder een buis. Deze biedt een
goed uitzicht op de rails en de langs schietende bielzen, omringd door een krans
van resten ouwe poep
Zelfs op sommige middeleeuwse
schepen was het al beter geregeld. Aan de achterkant waren kakhuisjes voor de
officieren bevestigd. Voor het lagere personeel was er in het beste geval op de
voorplecht een plank met een gat daarin aangebracht.
In de passagiersvliegtuigen van
Fokker uit de jaren twintig en dertig konden de rijke passagiers zich discreet
in een apart hokje terugtrekken. De uitwerpselen kwamen niet in een afvaltank in
het vliegtuig terecht, maar werden aan de wetten van de zwaartekracht
overgelaten.
Moderne vliegtuigen bevatten
tegenwoordig goede Wc’s die het sterk bacterie dodend spoelwater hergebruiken
na het te hebben ontdaan van alle vaste bestanddelen.
De oorsprong van WC papier
o Het eerste toilet papier
Toiletpapier kwam relatief laat
in gebruik. In Vlaanderen was het tot aan de Eerste Wereldoorlog de gewoonte om
zich met een vinger af te vegen en deze dan aan de rand van de poepdoos af te
wrijven. Dit gebeurde altijd met een vinger van de linkerhand, vandaar dat men
elkaar tot op de dag van vandaag de rechterhand geeft en iets met de rechterhand
aangeeft of ontvangt.
In de rest van West-Europa
gebruikte men door de eeuwen heen werkelijk van alles. Behalve papier gebruikte
men hooi, gras, mos, platte steentjes (de zogenaamde 'gatkrabbers'), schelpen,
houtspaanders, dennenappels, mos, zand of tot lappen gescheurde vodden.
Archeologisch onderzoek uit
Engeland toonde aan dat monniken hun versleten pijen in stroken scheurden om hun
billen af te vegen.
o Modern toiletpapier: read the
paper!
Het moderne toiletpapier werd pas in de 19de eeuw in Amerika
uitgevonden. Het werd in stapels van 1000 vel verkocht en bij krantenjongens en
hotelportiers kon je boekjes van 100 vellen kopen.
Aan het eind van de eeuw begon men toiletrollen te verkopen en deze werden thuis
in de rolhouders bevestigd. Het moderne zachte Wc-papier kwam in 1930 vanuit
Amerika naar Europa, maar werd pas na de Tweede Wereldoorlog bij ons echt
populair.
o Vochtig toiletpapier
Een stap in de richting van een betere hygiëne van de billen is
het vochtig toiletpapier of reinigingsdoekje. Tegenwoordig liggen er meerdere
merken vochtig Wc-papier in de supermarkt. Het natte papier is van een sterkere
soort papier dan het gewone droge papier en zijn doordrenkt met een reinigende
lotion op waterbasis. Deze doekjes worden in een beschermend doosje geleverd.
Deze reinigingsdoekjes gebruik je na het droge toiletpapier.
In 1993 testte de
Consumentenbond negentien soorten vochtig toiletpapier. Tijdens dit onderzoek
werden er meerdere huidartsen geraadpleegd die stuk voor stuk bevestigden dat
vochtig toiletpapier hygiënisch is. Toch kwam de Consumentenbond tot de
volgende conclusie:"Vochtig toiletpapier bevat stoffen die in meerdere of
mindere mate een allergische reactie kunnen veroorzaken. De doekjes kunnen
daardoor eerder voor problemen zorgen dan dat ze iets oplossen. Wassen met water
is het meest hygiënisch en vriendelijker voor uw huid en het milieu."
Dit is niet helemaal juist: voor mensen die geen last van allergie hebben is het
reinigen van de billen met vochtig toiletpapier een goeie oplossing.
En in ieder geval is het tussen de billen van deze mensen een
stuk frisser dan die van de onderzoeker van de Consumentenbond die schreef:
"Overigens zijn vieze billen voor een deel het gevolg van verkeerde
eetgewoonten. Als u voldoende voedingsvezels eet, kan uw ontlasting in de pot
ploffen zonder al te veel sporen op uw billen achter te laten".
Een bekend nadeel van vochtig toiletpapier is dat het na gebruik minder snel uit
elkaar valt dan het gewone papier van de rol. Mensen die in een huis met een
snel verstopte riolering wonen kunnen de gebruikte doekjes beter bij het
huisvuil doen.
De buitenlandse Wc’s
Per land heeft men vaak de
raarste ideeën over hygiëne. In Zuid-Oost-Azië heeft men er helemaal geen
moeite mee om de behoeften rechtstreeks in het water van garnaalkwekerijen te
dumpen. De behoeften vallen gewoon uit de paalwoning, waar de kweker leeft, door
een gat in de vloer in het afgeperkte stukje water waar die mooie roze garnalen
gekweekt worden. Eigenlijk is dat
ook niet zo vreemd: per slot van rekening gebruiken wij ook dierlijke en
menselijke ontlasting als mest voor gewassen die wij enige tijd later vrolijk
opeten.
o Hurk wc's
In het algemeen is het zo dat westerlingen zitten en oosterse
volkeren hurken tijdens het ontlasten. Een uitzondering is Frankrijk, waar de
hurk-Wc gebruikelijk is. Tegenwoordig gebruikt men het hurktoilet vooral voor
openbare toiletten, met het redelijke argument dat een hurktoilet hygiënischer
is omdat er geen contact is tussen bil en bril.
o Midden-Oosten
Een paar jaar geleden liet de regering van Koeweit moderne
woningen bouwen voor de duizenden gastarbeiders uit India, Pakistan, Bangladesh
en Iran. Toen zo'n Pakistaanse gastarbeider blij zijn nieuwe huis betrok, werd
hij aangenaam verrast door de westerse badkamer. De man hield enige geiten en
roemde de ruime stal (badkamer) met de grote kribbe (badkuip)waar het voedsel zo
handig in kon worden opgeslagen. Minder gelukkig was hij over de drinkbak (WC):
wanneer hij zijn dieren wilde laten drinken en aan een ketting trok liep het
water weg, zodat hij verschillende keren moest trekken om al zijn geiten te
laten drinken.
o Eskimo's
Doordat ze weinig vegetarische voedsel eten, hebben Eskimo's
vette, zwarte uitwerpselen. Hun honden zijn er zó gek hier op, dat wanneer een
zwaar bepakte slede over een steile helling getrokken moet worden en de honden
moe zijn, de Eskimo een slimme truc uithaalt. Hij legt een drol boven op de
helling en zonder morren trekken de opgewonden dieren de slee naar boven. De
honden vinden dit zo'n lekkernij dat de Eskimo’s hun behoeften moeten doen met
een zweep in de hand om de honden van hun poep af te slaan.
o De Japanse Toto
In Japan gaat men nóg verder: er is daar een WC op de markt die
je hartslag en bloeddruk meet, je urine analyseert en deze gegevens bovendien
automatisch via telecommunicatie naar je huisarts zendt!
Deze Japanse WC is van de firma Toto.
